Öz disiplin, her an motive hissetmek veya kendine sürekli sert davranmak değildir. Kendi seçtiğin bir davranışa tekrar dönebileceğin koşulları kurmak olarak ele alındığında daha uygulanabilir hâle gelir. Çünkü istek, enerji ve günlük sorumluluklar sabit kalmaz.
Bu nedenle bir alışkanlık planının yalnızca iyi günlerde değil, zor günlerde de bir karşılığı olmalıdır. Sürdürülebilir bir düzen kurmak için önce davranışın boyutunu küçültebilir, başlangıcını belirginleştirebilir ve aksayan günler için bir dönüş yolu hazırlayabilirsin.
Tek bir davranış seç
“Daha disiplinli biri olacağım” bir yön ifade eder, ancak günlük hayatta ne yapacağını söylemez. “Akşam çayından sonra beş dakika okuyacağım” gibi bir davranış ise gözlenebilir ve sınırları bellidir. Aynı anda çok sayıda alışkanlık eklemek yerine bir tanesiyle başla.
Seçtiğin davranışın neden önemli olduğunu da bir cümleyle yaz. Başkalarının iyi bulduğu bir hedef yerine kendi hayatında karşılığı olan bir amaç belirle. Okumak, mesleki bir konuda öğrenmek veya bir kişisel projeye zaman ayırmak birbirinden farklı gerekçelere dayanabilir.
Başlangıcı mevcut bir olayla eşleştir
Yeni davranışın ne zaman başlayacağını yalnızca saate bağlamak bazen kırılgan olabilir. Günlük düzeninde zaten bulunan bir olay, hatırlamayı kolaylaştıran bir işaret olarak kullanılabilir. “Kahvaltı tabağını kaldırdıktan sonra bugünün önceliğini yazacağım” buna bir örnektir.
Bu eşleştirme bir garanti değildir. Sabahların düzensizse başka bir işaret seçmen gerekebilir. Bir hafta dene ve ne olduğunu gözlemle. İşaret sık sık gerçekleşmiyorsa sorun karakterinde değil, seçtiğin başlangıç noktasında olabilir.
En küçük sürümü tanımla
Davranışının normal sürümü ile yoğun günlerdeki küçük sürümünü ayır. Örneğin normal bir günde yirmi dakika yazmak istiyorsan, yoğun gün sürümü yalnızca belgeyi açıp iki cümle yazmak olabilir. Küçük sürüm, büyük hedefin yerine geçen bir başarı vaadi değildir; düzenine geri dönme eşiğini düşürür.
Her gün küçük sürümde kalıyorsan bunu da incele. Planladığın büyük davranış için gerçekten zaman var mı? Gerekli araçlar hazır mı? Başka sorumluluklarla çatışıyor mu? Bu sorular, kendine daha fazla baskı uygulamaktan daha somut yanıtlar üretebilir.
Çevrendeki sürtünmeyi azalt
Başlamak için gereken hazırlık sayısını azalt. Okuyacağın kitabı görünür bir yere koyabilir, çalışma belgesini önceden açabilir veya kullanacağın malzemeleri akşamdan hazırlayabilirsin. İstemediğin davranışın önüne küçük bir engel eklemek de bir deneme olabilir.
Örneğin çalışma sırasında telefonuna yöneliyorsan cihazı başka bir yere koymayı deneyebilirsin. Buna karşılık işin telefon gerektiriyorsa tamamen uzaklaştırmak uygun olmayabilir. Her öneriyi kendi koşullarınla eşleştir; başkasının düzenini olduğu gibi taşımaya çalışma.
Takibi bir yargılama aracına dönüştürme
Basit bir işaretleme tablosu davranışını görmeni sağlar. Ancak zinciri hiç bozmamak tek başarı ölçütü olursa hastalık, yoğunluk veya başka bir kesinti gereksiz suçluluk yaratabilir. Kaydı, neyin işe yaradığını anlamak için kullan.
| Durum | Önceden belirlenmiş seçenek |
|---|---|
| Zamanım ve enerjim uygun | Normal davranışı uygula |
| Günüm beklenenden yoğun | En küçük sürümü seç |
| Bugün uygulayamadım | Sonraki uygun başlangıcı belirle |
Bu tablo, kendinle pazarlık yapmayı tamamen ortadan kaldırmaz. Ancak zor bir günde seçeneklerini sıfırdan üretmek zorunda kalmamanı sağlar.
Haftada bir sistemi gözden geçir
Hafta sonunda yalnızca tamamladığın günleri sayma. Başlamayı neyin kolaylaştırdığını ve hangi engelin tekrar ettiğini de yaz. Davranışı küçültmek, saatini değiştirmek veya daha uygun bir araç seçmek gerekebilir.
Bugün için bir davranış, bir başlangıç işareti ve bir küçük sürüm belirle. Sonra bunu bir hafta dene. Amacın kusursuz bir sicil oluşturmak değil, kendi koşullarına uyan düzen hakkında bilgi toplamaktır.
Görev büyük olduğu için başlamıyorsan erteleme alışkanlığı yazısına bakabilirsin. Davranışa zaman ayırmakta zorlanıyorsan haftalık plan rehberiyle devam edebilirsin.
Bir fikri uygulamaya dönüştür
Odak Notları; zaman yönetimi, alışkanlıklar ve anlamlı üretim üzerine kısa notlar için hazırlanıyor. Abonelik açıldığında buradan katılabileceksin.